خبرنما
169 بازدید ۱۳۹۷/۱۰/۰۳

پیامی به سلبریتی ها/می دانیم شوآف هست اما ادامه دهید!

آفتاب نیوز : چندی جلو بود که همایون شجریان در مشهد به یک مرکز توان قسمتی رفت و در آنجا با «تکتم همدم» هم آواز گردید؛ تکتم دختری ۲۵ ساله هست که علی رغم تنگنا هایش استعداد مخصوصی هم در موسیقی دارد. ویدیوی همخوانی این دو، فضای سایبری را پر کرد و محل اظهار کرد وگوهای زیادی گردید.
تعدادی کار شجریان را پسندیده و انتشار فیلم وی را بدون اشکال می دانند و تعدادی معتقد می باشند هنرمندان اگر قصد کار خیر دارند، باید بی سر و صدا و بدون «شوآف (خودنمایی)» کار خیر خود را انجام بدهند و به قولی صدایش را درنیاورند. از سویی تکتم روز قبل از همخوانی اش با همایون، با ارکستر مخصوص ملی ایران هم در تهران روی صحنه رفته بود؛ ارکستری ۲۰ نفره تشکیل شده از هنرمندانی با کم توانی های ذهنی و جسمی که توانست خیز توجه را در رسانه ها ایجاد کند؛ خیز هایی که به همان سرعت که منتشر می گردند، مثل تب تند، زود هم عرق می کنند و نمی شود به دوامشان امید چندانی داشت.
همایون شجریان نخستین هنرمندی نیست که در مقطعی با چنین قشرهای عارضه پذیری همراه می شود و قطعا آخرین آنان هم نخواهد بود. انتشار ویدیوی آوازخوانی او دستاویزی گردید که ایسنا بی هیچ اظهارنظری در مورد این ویدیو و انتقادهای مثبت و منفی آن، بر آن شود تا با جویا شدن نظر یک کارشناس، به نحو کلی به ارزیابی رفتارهای هنرمندان در اقدامات خیریه و رابطه آنان با اشخاص عارضه پذیر و کم توان جامعه پرداخت کند.
یک ارزیابی جامعه شناسانه
احمد بخارایی ـ جامعه شناس ـ در این زمینه می گوید: مثل همه پدیده های اجتماعی، در مورد شوآف کردن، خودنمایی و پز دادن نیز، ما توان داریم از سه زاویه به مبحث نگاه کنیم. سطح خرد که واحد آنالیز آن، فرد هست به حوزه روانشناسی ذی ربط می شود. این بخش به این می پردازد که چه طور اشخاص در حالی که احساس ناامنی می کنند و قدرت های خاصی هم دارند که دوست دارند این قدرت ها را به نحو مبالغه آمیز نشان بدهند. البته این مبحث شاید کم و بیش خصوصیت زیادی از آدم ها باشد.
او ادامه می دهد: وقتی آدم ها در محیط خودشان احساس ناامنی می کنند، زیادتر به «شوآف کردن» روی می آورند. در مورد سلبریتی ها نیز، در سطح خرد، میانه و کلان میتوان به این قضیه و همه پدیده های اجتماعی نگاه کرد. اگر از هر سه زاویه نگاه کنیم نگاه جامع و آنالیز فراگیر و کاربردی تر خواهیم داشت.
این جامعه شناس توضیح می دهد: این مبحث در سطح خرد، به خصوصیات شخصیتی اشخاص برمی شود. شخصی احساس احتیاج می کند از طریق خاصی خودنمایی نماید و خودش را زیادتر معروف کند؛ طبعا همه اینچنین نیستند. جامعه شناسی از سطح میانه تا کلان را دربرمی گیرد. شما امکان دارد در سطح جامعه انواع متفاوت خودنمایی ها را رویت کنید. فرقی نیست بین یک سلبریتی و فردی که قصد دارد با خودرو خود در خیابان شوآف کند.
او می گوید: اگر در سطح کلان نگاه کنیم گونه های متفاوتی از جلوه های پز دادن را شاهد هستیم؛ از فردی که کف خیابان در ماشین خودش مرتکب این مشی می شود تا فردی که سلبریتی هست. طبیعی هست فردی که خوب تر دیده می شود و صدایش بلندتر هست زیادتر با استعداد شوآف هست. از طرف این اشخاص زیادتر امکان دارد این اتفاق رخ بدهد. پس اینکه سلبریتی ها زیادتر به شوآف رو بیاورند امری طبیعی هست زیرا سکو و جایگاهی دارند که صدایشان بلندتر شنیده می شود.
بخارایی می افزاید: اما به چه سبب اینکار در میان این اقشار گسترش پیدا می نماید؟ در سطح میانه، اگر آن سازمان ها و نهادهایی که باید اشخاص به صورت طبیعی در جایگاه حقیقی خود قرار دریافت کنند و طبق لیاقت و شایستگی ها رشد و بالا بردن پیدا کنند؛ کمتر وجود داشته باشد اشخاص به میان برها روی می آورند. یکی از میان برها همین هست؛ اشخاص برای اینکه خودشان را ثابت نمایند و زیادتر تایید دیگران را دریافت کنند، به شوآف روی می آورند.
این جامعه شناس در ادامه اظهار می کند: از هر چیزی توان نداریم به عنوان شوآف یاد کنیم. کار آقای همایون شجریان امکان دارد یک نوع برساخت (reconstruction) یا به تعبیری بازساخت باشد؛ به طور مثال شما در دل زمستان، مبحث کارتن خوابی را معروف می کنید؛ این شوآف نیست لکن برساخت گرایی هست. اگر در تابستان که هوا خوب هست و شب در خیابان خوابیدن چندان مشکلی ندارد و شاید لذت بخش هم باشد، مبحث کارتن خوابی را مطرح کنید،  برساخت نیست. وقتی که سرما هست و مردم در کنار بخاری هایشان نشسته اند و احساس می کنند سرمای بیرون جان فرساست اگر گزارشی تهیه شود، سر و صدا می کند.
برساخت هرچیزی، شوآف نیست و هر شوآفی، بد نیست
او می افزاید: این یعنی وقتی که چشم ها خوب تر خواهند دید و گوش ها خوب تر می شنوند سوژه ای را مطرح می کنید. برساخت هرچیزی، شوآف نیست و هر شوآفی، بد نیست. سلبریتی ها از آن جهت که از خصوصیت خاصی برخوردارند معروف شده و در نهایت از جامعه نمره قبولی گرفته اند. این اشخاص با استعداد می باشند که شوآف کنند. در جامعه ای که سازمان ها و نهادها از کارکردهای درست بهره مند نیستند و اشخاص احساس می کنند در پروسه تشریح شده و نرمال مورد قضاوت و داوری واقع نمی گردند، طبعا به شوآف، پز دادن و خودنمایی بیشتر از حد روی می آورند. این مبحث منحصرا مختص هنرمندان و سلبریتی ها نیست لکن امری فراگیر در جامعه هست.
بخارایی بیان می کند: هرچه سوژه ای در جامعه فراگیرتر شود، تجزیه و آنالیز آن به سمت سطح کلان می رود؛ یعنی آنجا که ساختارها باید دیده شود. وقتی ساختار فرهنگی نتواند فرهنگ های جدید را قبول کند و با آنان همکاری کند، طبعا آدم با بن بست رو به رو می شود و از میان بر می رود که صدایش به گوش برسد.
او می گوید: این ها را اظهار کردم که توضیح بدهم به چه سبب در جامعه، خودنمایی زیادتر و زیادتر و زیادتر می شود. اگر یک سلبریتی به این مبحث روی آورد جدای از خصوصیات شخصی او، امکان دارد یک برساخت باشد و لزوما نمی شود به کار او برچسب منفی و غلط زد. لازم هست کسانی که صدایشان بلندتر هست و چهره شان زیادتر دیده می شود در جاهایی برساخت کنند. در مواردی هم شوآف پاسخ می دهد.
این جامعه شناس با بیان اینکه شوآف کردن در نفس کار درستی نیست، اظهار می کند: در جامعه سالم مسائل در حد خودش بدرستی طرح شده و در مورد آن بحث می شود. جامعه سالم، جامعه ای هست که اگر کوچکترین مساله اجتماعی در جایگاه خودش که رسانه ها هست، بدرستی طرح می شود اما وقتی رسانه ها با شرایط بسته رو به رو می باشند، شوآف هم گسترش پیدا می نماید. اکنون مخاطب های این شوآف ها چه طور باید از بینشی بهره مند باشند که این مبحث را تشخیص بدهند. با سفارش من و شما سواد رسانه ای و بینش عمیق به مخاطب جابه جا نمی شود آن هم بحث ساختاری دارد.
بخارایی بیان می کند: طبعا رفتارهایی از نوع پز دادن، کوتاه مدت و گذراست و استمرار نخواهد داشت. ماهیت اینچنین رفتارها این هست که لحظه ای و توأم با هیجان باشد. وقتی سازمان های مردم نهاد (NGO) بدرستی شکل دریافت کنند و دولت بدرستی با آنان وارد همکاری شود نیازی نیست هنرمندی ابن الوقت، حرکتی انجام بدهد، مطرح شود، برای این حرکت تایید اجتماعی بگیرد و پس از چند روز وضعیت به شرایط پیشین برگردد. بنظرم این مشکل گشا نیست که به مردم سفارش کنم که حواستان جمع باشد این کارها موقت هست.
این جامعه شناس اظهار می کند: همه پدیده های اجتماعی عملکرد مثبت و عملکرد منفی دارند. این پدیده نیز همین گونه هست. در جامعه ای که مسیر درست دگرگونی فرهنگی را طی نمی کند، امکان دارد اشخاص مخصوص، سوژه ای را برساخت کنند و دارای تاثیر مثبت هم باشد. عملکرد منفی این هست این اشخاص بیشتر از حدی که شایستگی دارند امکان دارد مورد توجه و تشویق مردم قرار دریافت کنند. مگر ما توان داریم مطلق نگاه کنیم و مطلق آنالیز کنیم؟
مگر ما توان داریم مطلق نگاه کنیم و مطلق آنالیز کنیم؟او معتقد هست: جامعه سالم، جامعه ای هست که این رفتارهای شوآف گونه در آن کمتر شود.
مگر سلبریتی دولت و NGO هست؟
بخارایی در مورد اینکه به چه سبب در جامعه برخی حرکت ها کوتاه مدت هست و فوری فروکش می کند؟ می گوید: اینکه به چه سبب کاری ادامه پیدا نمی کند به موانع بیرونی برمی شود. یک سلبریتی در جایی قدرت دارد و از معروفیت خودش استفاده می نماید و برساخت می کند و عدم توجه به اشخاص کم توان را یادآور می شود. مگر آن سلبریتی دولت و NGO هست؟ مگر رسالت هنری او این هست که مدام اشخاص کم توان را معروف کند؟ اگر او چنین کاری کرده به عنوان ایفای نقش دوم باید به وی اظهار کرد بارک الله. 
 او با طرح این سوال که در چه جامعه ای با چه خصوصیت هایی، کنش های فردی شکل می گیرد؟ توضیح می دهد: در حال حاضر مشکل این هست که به چه سبب کنش ها جمعی و عمیق نمی گردند و تدوام پیدا نمی کنند. در جوامعی که با انسداد رو به رو هستیم، متاسفانه کنش های فردی هست که توان دارند کارساز باشند. این خوب نیست؛ ما از جامعه و جمع سخن می گوییم. به چه سبب همیشه باید قهرمان ها و اشخاص خاص، سدشکن باشند؟ متاسفانه در جامعه ما راه حلی جز کنش های فردی نیست. آیا ما توان داریم به این کنش های فردی برچسب شوآف بزنیم؟ البته امکان دارد قدری شوآف هم در آن دخیل باشد؛ راه حلی جز این نیست.
او می گوید: مگر ما توان داریم بگوییم سلبریتی ها به صحنه بیایند، هیچ حرکت شوآف گونه هم نداشته باشند و کارشان استمرار داشته باشد. آن وقت آنچه خوبان همه دارند را از یک سلبریتی می خواهیم.
این جامعه شناس در مورد عارضه دیدن قشرهای عارضه پذیر از حرکات زودگذر، اظهار می کند: این قشرها عارضه پذیرند؛ چه فردی که توسط آن سلبریتی معروف شده هست و به فراموشی سپرده می شود و آن هایی که به فراموشی سپرده شده اند. این چه جامعه ای هست که اقشار عارضه پذیر اینقدر مخفی زندگی می کنند. این جامعه شوآف گونه هست. در نتیجه از سلبریتی چه انتظاری داریم؟
در نتیجه از سلبریتی چه انتظاری داریم؟بخارایی اظهار می کند: در جامعه ای که کنش های فردی خیلی تاثیرگذارند، کار این ها عملکرد مثبت دارد. در یک جا کارگران یک کارخانه زنگ اقتصاد مریض را به صدا دربیاورند نه اتحادیه کارگران. به سلبریتی ها بگوییم تا اینجا هرکاری کردید، بازهم انجام بدهید. دستتان درد نکند. شوآف کردید؟ آن هم محصول همین جامعه هست.
او می افزاید: نه اینکه بگوییم چون می خواستی پز بدهی دیگر این کار را انجام نده. فرد کم توان درمعرض عارضه هست و اینچنین نیست اگر روزی معروف گردید و روز دیگر نه، عارضه بیشتری ببیند. او عارضه خودش را از قبل دیده و استمرار خواهد داشت. پیام من به سلبریتی ها این هست که برساخت کنید. امکان دارد آشفتگی پدید بیاید، امکان دارد عملکرد منفی هم داشته باشد اما از دید من در این شرایط ما به دست کم کارکردهای مثبت برساخت گرایی احتیاج داریم؛ به هر طریقی که هست.
مرجع: ایسنا

منبع:
اشتراک گذاری

ارسال نظر

گرم طلا
گرم طلا2,800,000-700,00080%
مثقال طلا2,800,000-700,00080%
تمام سکه طرح قدیم2,800,000-700,00080%
تمام سکه بهار آزادی2,800,000-700,00080%
سکه نیم بهار آزادی2,800,000-700,00080%
سکه ربع بهار آزادی2,800,000-700,00080%
دلار آمریکا
شاخص بازار بورس