خبرنما
279 بازدید ۱۳۹۷/۱۱/۰۹

راه های شکایت از “قصور پزشکان”

آفتاب نیوز : بعضی خبر ها بسیار دردناک اند، کسانی که با مراجعه به پزشک یا درمانگاه برای معالجه خود اقدام کرده اند اما از سوی پزشک ذی ربط یا پرسنل درمانگاه قصوری صورت گرفته که نه فقط اشخاص معالجه نشده اند لکن درد دیگری نیز به جراحاتشان افزوده شده هست اما در اینجا مسئول کیست؟ آیا پزشک ذی ربط مرتکب تخلف شده یا عمل وی گناه بوده هست؟ مرجع شکایت کجاست؟
در ابتدا باید بگوییم منظور از قصور چیست؟ در الفاظ و عبارات گاهی با بعضی واژگانی روبه رو می گردیم که شاید از نظر ما نیز معنی باشند و یک منظور را برسانند اما در حقیقت اینچنین نیست و در مواجهه با الفاظ باید بسیار دقت کرد. در اصطلاحات حقوقی دو واژه قصور و تقصیر وجود دارند که هردو به ظاهر شاید یک مفهوم داشته و مترادف باشند اما عملا از یکدیگر مجزا می باشند. هردو به معنای کوتاهی کردن می باشند اما کوتاهی در هرکدام متمایز هست. وقتی که ما از قصور حرف می زنیم در حقیقت نوعی غفلت در آن وجود دارد اما وقتی که تقصیر را بیان می کنیم در این واژه «عمدی بودن» نهفته هست.باید توجه دارا باشیم که قصور و تقصیر به عنوان مصادیق خطا از دو حیث مدنی و کیفری قابل ارزیابی می باشند. البته تقصیر پزشکی معادل خطای جزایی هست.
بسته به نوع قصوری که شکل گرفته هست، از سوی قانونگذار مجازاتی نیز برای فرد مدنظر داشته می گردد. برای مثال رانندگی اصولی دارد که باید مراعات گردد و اگر این اصول رعایت نشود، جریمه یا مجازاتی برای او مدنظر داشته می گردد.
تفاوت «قصور» و «تقصیر» پزشکی در این هست که در «تقصیر پزشکی» نوعی عمد نهفته هست و عزم قبلی در آن مداخله دارد اما در «قصور پزشکی» نوعی غفلت وجود دارد که از روی سهو اتفاق می افتد ولی در هرصورت هردو مجازات دارند. تقصیر پزشکی مصادیقی دارد که بی احتیاطی، بی مبالاتی، نبود مهارت و رعایت نکردن نظامات دولتی، مصادیق آن را تشکیل می دهد. قانونگذار در قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲ مصادیق تقصیر پزشکی یا همان خطای جزایی را دربردارنده «بی احتیاطی» و «بی مبالاتی» می داند و نبود مهارت و رعایت نکردن نظامات دولتی، ذیل بی احتیاطی و بی مبالاتی قرار می گیرند.
زیادتر شکایات مریض ها یا اطرافیان آنان از پزشکان در مورد «خطا در تشخیص»، «بی احتیاطی» و «بی مبالاتی در معالجه و معالجه بیماران» یا «مراقبت های بعد از عمل جراحی» هست.
برابر قانون، تخلف های پزشکی دربردارنده سهل انگاری در انجام وظیفه، رعایت نکردن موازین علمی، شرعی و قانونی، افشا کردن اسرار و نوع بیماری، انجام اعمال خلاف شئون پزشکی، جذب مریض از طریق تبلیغات ضاله کننده و فریفتن مریض استولی جرم ها پزشکی مواردی می باشند که در قانون مجازات اسلامی قانونگذار برای آن مجازات مدنظر داشته هست ولی شخصی که مرتکب آن می گردد پزشک و یا بخشی از تیم پزشکی هست. تخلف پزشکی فقط دربردارنده عنوان هایی که ذکر گردید می گردند اما قصور پزشکی بعنوان یک گناه تلقی می گردد و نحوه رسیدگی به آن نیز متمایز هست.
تخلف های انتظامی پزشکی در کجا رسیدگی می گردد؟
مرجع تشخیص این امر سازمان نظام پزشکی هست و به سبب تخصصی بودن مبحث از نظرات کارشناسی متخصصان ذی ربط استفاده خواهد گردید. اگر تخلف پزشکان گناه نباشد فقط به عنوان تخلف انتظامی با آن برخورد خواهد گردید. رعایت نکردن موازین شرعی و قانونی و مقررات صنفی و حرفه ای و شغلی و سهل انگاری در انجام وظیفه ها قانونی به ابزار شاغلان حرف پزشکی ، تخلف محسوب می گردد و متخلفان با توجه به شدت و ناتوانی عمل ارتکابی و تعدد و تکرار آن، حسب مورد به مجازات زیر محکوم می گردند:
-تذکر یا توبیخ شفاهی در حضور هیئت مدیره نظام پزشکی محل
-اخطار یا توبیخ کتبی با درج در پرونده نظام پزشکی محل
-توبیخ کتبی با درج در پرونده نظام پزشکی و نشریه نظام پزشکی محل یا الصاق رأی در تابلوی اعلانات نظام پزشکی محل
-محرومیت از اشتغال به حرفه های پزشکی و منسوب از ۳ ماه تا ۱ سال در محل انجام تخلف
-محرومیت از اشتغال به حرفه های پزشکی و منسوب از ۳ ماه تا ۱ سال در تمام کشور
-محرومیت از اشتغال به حرفه های پزشکی از بیش از ۱ سال تا ۵ سال در تمام کشور
-محرومیت دائم از اشتغال به حرفه های پزشکی و منسوب در تمام کشور
رعایت نکردن موازین شرعی و قانونی و مقررات صنفی و حرفه ای و شغلی و سهل انگاری در انجام وظیفه ها قانونی به ابزار شاغلان حرف پزشکی ، تخلف محسوب می گردد و متخلفان با توجه به شدت و ناتوانی عمل ارتکابی و تعدد و تکرار آن، حسب مورد به مجازات زیر محکوم می گردند:تخلف انتظامی دربردارنده مورد ها دیگری نیز می گردد من جمله: عدم رعایت قیمت مصوب تعرفه های پزشکی، عرضه دوا های همانند به جای داروی اصلی، برخورد نامناسب کادر پزشکی با مریض ها، عدم پذیرش مریض ها اورژانسی توسط جایگاه ها درمانی، نداشتن ابزارها ضروری پزشکی.
جرم ها پزشکی کدام ها می باشند؟
چنانچه تخلف پزشکان و کادر پزشکی به شکلی باشد که منتج به قتل، عارضه دیدگی جسمی و روحی، نقص عضو و… مریض به صورت عمدی یا غیرعمدی گردد، با مرتکب آن برابر مجازات های مندرج در قوانین جزایی به ویژه قانون مجازات اسلامی برخورد خواهد گردید.
مراجع صالح برای رسیدگی جرم ها پزشکی به توصیف زیر هست:
۱-دادگاه های عمومی 
در این دادگاه ها میتوان از جنبه جزایی و یا حقوقی نسبت به عملی که پزشک مرتکب آن شده هست شکایت کرد؛ به عبارت دیگر، هر عملی که در قوانین مدنی و یا جزایی کشور استعداد پیگیری قضایی داشته باشد در صلاحیت این دادگاه هاست. علی رغم این، از آنجا که کارهای پزشکی از زمره مسائل تخصصی محسوب می گردد که احتیاج به نظریات و دیدگاه کارشناسانه دارد، قوه قضاییه اقدام به تخصیص یک دادسرا به صورت ویژه به جرم ها پزشکی و دارویی کرده هست.
۲-دادسرای جرم ها پزشکی
شهر تهران دادسراهای مختلفی دارد که بعضی از آنان به امور ویژه اختصاص یافته اند؛ از آن جمله دادسرای ویژه رسیدگی به جرم ها پزشکی هست که مردم توان دارند برای رسیدگی به مشکلات و پرونده های قضایی خود در ارتباط با قصور و جرم ها پزشکی در هر سطحی به آنجا مراجعه کنند.
روند رسیدگی به پرونده های مطرح در این دادسرا اینچنین هست که بعد از طرح و ارجاع مبحث به کمیسیون های پزشکی، پرونده ارزیابی می گردد و در حالتی که قصور کادر درمانی تشخیص داده گردد، مراتب قصور به شعبه رسیدگی کننده ارسال و در پی آن پزشک و تیم پزشکی برای ادای توضیحات احضار می گردند و سر انجام دادسرا با اخذ تصمیم مقتضی یا قانع می گردد که قصوری رخ نداده هست و قرار منع یا موقوفی تعقیب صادر می کند و یا اینکه ادعای شاکی را قریب به واقع می بیند و با صادر کردن کیفرخواست پرونده را به دادگاه می فرستد و دادگاه کیفری نیز طبق محتویات پرونده، نظریه کارشناس و دفاعیات هردو طرف اقدام به صادر کردن رأی می کند.
۳-شورای حل اختلاف 
از اوایل سال ۸۹ و بعد از گذشت یک سال و نیم از تصویب دستورالعمل تشکیل شوراهای حل اختلاف ویژه امور پزشکی (مصوب ۳۱/۶/۱۳۸۶) در زیادی از استانها شوراهای حل اختلاف ویژه رسیدگی به امور بهداشتی و پزشکی آغاز به فعالیت کردند.در تهران نیز مجتمع شماره ۲۹ شورای حل اختلاف به امور بهداشتی و پزشکی تخصیص یافته هست.
رسیدگی و حل و فصل اختلافات اعضای جامعه پزشکی با یکدیگر و علاوه بر این اختلافات جامعه پزشکی با سایر اشخاص در حالتیکه مبلغ خواسته یا محکوم شده کمتر از ۵میلیون تومان باشد و یا در حالتی که هر دوطرف در مورد ارجاع پرونده به شورا توافق داشته باشند، در صلاحیت شورای حل اختلاف هست.
عملا عمده پرونده های مربوط با دندانپزشکی و یا پرونده هایی که حدس می گردد دیه ای که متهم به آن محکوم خواهد گردید کمتر از ۵ میلیون تومان هست به شورای حل اختلاف جهت رسیدگی ارجاع می گردد.
۴-سازمان تعزیرات حکومتی
قانون تعزیرات حکومتی امور بهداشتی و درمانی مصوب۲۳/۱۲/۱۳۶۷ مجمع تشخیص مصلحت نظام اسلامی از تخلف های زیادی اسم برده هست که با اهمیت ترین تخلف های مبحث آن عبارت هستند از:
الف-ایجاد مؤسسه پزشکی غیرمجاز توسط اشخاص بدون صلاحیت
ب-ایجاد مؤسسه پزشکی توسط متخصصان بدون پروانه
ج-خودداری بیمارستان ها از پذیرش وارائه خدمات اولیه لازم به مریض ها اورژانسی
رسیدگی به این تخلف های در حیطه صلاحیت سازمان تعزیرات حکومتی هست اما باید دقت کرد، در حالتی که مؤسسه پزشکی توسط افرادی ایجاد شده باشد که تخصص لازم را دارند اما نسبت به اکتساب مجوزهای لازم اقدامی نکرده اند مبحث در صلاحیت دادسرای انتظامی سازمان نظام پزشکی قرار می گیرد…
سازمان نظام پزشکی در راستای برخورد با قصور پزشکی، یک تشکیلات دادرسی دارد که برای ارزیابی این مبحث، در صورت صحت اثبات شاکی، مبنی بر رخ دادن قصوری از سوی یک پزشک یا پرستار، در صدد جبران این مسئله برمی آیند.
ساز و کار برخورد با قصور پزشکی
وزارت بهداشت، معالجه و تعلیم پزشکی و دانشگاه های علوم پزشکی سراسر کشور، وظیفه بازرسی و نظارت بر مؤسسه های پزشکی، مطب ها و جایگاه ها درمانی را عهده دارند و اگر با گناه و تخلفی برخورد کردند، باید حسب مورد آن را به دادسرای ویژه جرم ها پزشکی و دارویی یا شعبه خاص دادگاه های عمومی و انقلاب در جایگاه ها استان ها یا شعب ویژه پزشکی و دارویی سازمان تعزیرات حکومتی یا دادسراهای انتظامی نظام پزشکی ارسال ننمایند.البته باید تاکید کرد که مرجع رسیدگی به تقصیرات پزشکی همانطور که اشاره شد، در تهران، دادسرای ویژه جرم ها پزشکی و دارویی و در سایر شهرستان ها، دادسراهای عمومی و انقلاب هست.
طبق ماده ۴۹۵ قانون مجازات اسلامی، مصوب سال ۱۳۹۲، هرگاه پزشک در معالجاتی که انجام می دهد، باعث مرگ یا خدشه فردی گردد باید دیه پرداخت کند مگر آنکه عمل وی مطابق مقررات و موازین فنی بوده و یا اینکه پیش از عمل، از شخص مریض یا اولیای وی رضایت گرفته باشد و عملا نیز تقصیری نداشته باشد.
پزشکان در این حوزه چه طور مجازات می گردند؟
اگر شخص مریض بعد از عمل عارضه ببیند ولی پزشک در آن عارضه دیدگی قصور یا تقصیری نداشته باشد مسئول نیست. علاوه بر این طبق ماده ۴۹۶ این قانون، پزشک در معالجاتی که فرمان انجام آن را به مریض یا پرستار و مثل آن صادر می کند، در حالتی که شخص مرگ کند یا خدشه جسمی ببیند مسئول هست الا اینکه بر طبق ماده بالا عمل گردد.
هرگاه مریض یا پرستار بدانند که فرمان پزشک اشتباه هست و باعث خدشه می گردد ولی علی رغم این به فرمان عمل کنند، پزشک مسئول نیست لکن خود مریض یا پرستار مسئول خسارت و یا خدشه می باشند.
 لازمه اشتغال به قضاوت در دادسراها و دادگاه هایی که به جرم ها پزشکی رسیدگی می کنند، سیطره بر موضوعات پزشکی نیست؛ لکن این قضات، باید متخصص و مالک نظر در حوزه حقوق پزشکی باشند. 
قضات متخصص حقوق پزشکی
در حال حاضر قضات دادسرای پزشکی و دارویی یا قضات دیگری که به این چنین جرائم رسیدگی می کنند، مدرک کارشناسی حقوق، علوم قضایی یا کارشناسی ارشد و دکترای سایر رشته های حقوقی دارند اما در دادسرای انتظامی و هیأت های بدوی، تجدید نظر و عالی انتظامی نظام پزشکی، وضع به گونه دیگری هست و همه اشخاص شاغل در این جایگاه ها از جامعه پزشکی می باشند.
در اینجا باید اظهار کرد بر طبق قانون مجازات جرم ها نیروهای مسلح اشخاص نظامی به چند دسته تقسیم شده اند که در این تقسیم بندی بیان شده کسانی که در ارگان های مربوط با نیروهای مسلح بصورت قراردادی و یا به شکل دیگر مشغول به فعالیت می باشند نیز تا اتمام قرارداد یا تعهدها کاری خود نظامی محسوب شده و به تخلف های و جرم ها آنان در دادسرای نظامی رسیدگی می گردد.
به گزارش خبرنما به نقل از ارتباطات عمومی سازمان قضایی نیروهای مسلح، اما امکان دارد سؤال پیش بیاید که وضع پرسنل بیمارستان ها و درمانگاه های نیروهای مسلح به چه صورت هست؟
خب ما بیان کردیم که به تخلف های انتظامی پزشکان در حالتی که قصوری مرتکب نشده باشند در سازمان نظام پزشکی و اگر قصوری مرتکب شده باشند در دادسرای جرم ها پزشکی رسیدگی می گردد. به نظر نگارنده در مورد پرسنل بیمارستان های نیروهای مسلح در مورد تخلف های انتظامی سازمان نظام پزشکی صلاحیت دارد ولی در قصور صورت گرفته همانطور که بیان گردید شخص همزمان هم توان دارد به دادسرای جرم ها پزشکی مراجعه کند و هم به دادسرای نظامی. اما اگر در راستای خدمت خود جرمی مرتکب گردند دیگر دادگاه های عمومی یا پزشکی صلاحیت رسیدگی ندارند و تنها دادسرای نظامی صلاحیت رسیدگی به جرم ها آنان را خواهد داشت و همانند اشخاص نظامی مجازات خواهند گردید. پزشک در انجام تمام کارهای پزشکی اعم از معالجات درمانی و اعمال جراحی در طراز اول باید رضایت مریض یا اولیا یا سرپرستان یا نمایندگان قانونی او را اخذ کند (در مورد ها سریع اخذ رضایت ضروری نیست) و در مرتبه بعدی رعایت موازین فنی و علمی و نظامات دولتی ضروری هست.
حال اگر پزشک در در خلال معالجات، مرتکب تقصیر یا قصوری گردد ( اعم از بی احتیاطی، بی مبالاتی، عدم مهارت و عدم رعایت نظامات فنی) در این صورت در مقابل خسارات جانی و بدنی وارده به مریض مسئول هست. نکته مهمی که باید به آن توجه داشت اینکه کارهای پزشکان، مادام که عمدی در کار نباشد و فقط قصور یا تقصیر باشد، غیرعمدی محسوب شده و حسب مورد به پرداخت دیه محکوم خواهند گردید. با توجه به اینکه امر پزشکی تماما تخصصی هست احراز تقصیر یا قصور پزشک برعهده متخصصان ذی ربط درسازمان پزشکی قانونی یا نظام پزشکی می باشد. ۱-دادسرای ویژه امور پزشکی که از این طریق توان دارند دیه و خسارات وارد گردیده را مطالبه کرده و اگر پزشک مرتکب قصور شده باشد مجازات او را هم از دادگاه بخواهند.
در مجموع باید اظهار کرد مردم در حالتی که مشکلی در روند معالجه یا کارهای پزشکی پیدا کنند، چه متاثر از جراحی های متفاوت و چه کارهای غیر جراحی توان دارند به یکی از این مراجع مراجعه کنند:
۱-۲-شورای حل اختلاف که در حقیقت به پرونده هایی که دیه خواسته شده در آنان کمتر از ۵ میلیون تومان باشد رسیدگی می کند.
۲-۳-دادسرای انتظامی سازمان نظام پزشکی که نتیجه آن برخورد انتظامی با پزشک می باشد که طیف گسترده ای از کارهای از توبیخ کتبی تا کنسل پروانه طبابت به شکل دائمی را در بر می گیرد.
۳-باز هم باید تصریح کرد که در بیشتر مورد ها میتوان هم به سازمان نظام پزشکی و هم به محاکم دادگستری به شکل همزمان مراجعه کرد و هیچکدام مانعی برای صلاحیت دیگری محسوب نمی توان.

مرجع: تسنیم

منبع:
اشتراک گذاری

ارسال نظر

گرم طلا
گرم طلا2,800,000-700,00080%
مثقال طلا2,800,000-700,00080%
تمام سکه طرح قدیم2,800,000-700,00080%
تمام سکه بهار آزادی2,800,000-700,00080%
سکه نیم بهار آزادی2,800,000-700,00080%
سکه ربع بهار آزادی2,800,000-700,00080%
دلار آمریکا
شاخص بازار بورس