خبرنما
173 بازدید ۱۳۹۷/۰۹/۱۲

خاطرات یک روزنامه نگار زن از گفت و گو با سران حکومت در دهه ۶۰

مینو بدیعی که از سال ۵۲ به عنوان کارآموز به روزنامه «کیهان» رفت و سال ۷۸ تا ابد تحریریه این روزنامه را ترک کرد، هنوز قلم خود را زمین نگذاشته است و همچنان برای رسانه های متفاوت گزارش می نویسد.

این روزنامه نگار قدیمی برای روایت خاطرات سال ها حضور در تحریریه «کیهان» و تجربه روزنامه نگاری در سال های پراتفاق تاریخ ایران از انقلاب ۵۷ گرفته تا دوران هشت سال دفاع مقدس، به ایسنا آمد و همانطور که انتظار می رفت، گفت وگو هایش از همان ابتدا رنگ و بوی زنانه به خود گرفت و در میان خاطراتش، باافتخار از بانوان موفق در عرصه روزنامه نگاری یاد می کرد.

بدیعی سال ۵۰ در رشته روزنامه نگاری در مؤسسه عالی مطبوعات به تحصیل مشغول گردید و پس از دو سال به پیشنهاد بعضی از استادان دانشکده و بهمراه بعضی دیگر از همکلاسی هایش مشابه حسین قندی، مهدی فرقانی و نوشابه امیری، برای تجربه عملی این حرفه به تحریریه روزنامه «کیهان» رفت؛ «استاد صدرالدین الهی ما را از سال دوم دانشکده به روزنامه ها معرفی می کرد. درواقع تمام استادان آن زمان باور داشتند که تعلیم های تئوری روزنامه نگاری باید با تجربه حضور در تحریریه ها هم همراه گردد.»

»او پس از فارغ التحصیلی در سال ۵۶ رسما به روزنامه «کیهان» جذب گردید و تا سال ۷۸ نیز به کار خود در این روزنامه دنبال کرد. « «وقتی وارد تحریریه گردیدیم خیلی ما را جدی نگرفتند و بسیار سخت گیرانه برخورد می کردند. بعدها متوجه گردیدیم که مخصوصا سخت می گرفتند تا خبرنگاران تازه کار خاک تحریریه را بر پوست بدنشان لمس کنند و کار یاد دریافت کنند.»

»بدیعی با بیان اینکه «روزنامه کیهان فضای باز و آزادتری نسبت به روزنامه های دیگر داشت»، ادامه می دهد: زمان ورودم به تحریریه «کیهان»، سردبیر امیر طاهری بود. در حقیقت آقای طاهری راهنمای عملی ما بود و من شخصا به وی وامدار هستم. شیوه کار طاهری این چنین بود که با تمام کارآموزانی که به روزنامه می آمدند، به طور مستقیم و به صورت مجزا کار می کرد و این کارکرد حرفه ای او موجب می گردید تا روزنامه نگاران از همان ابتدا به صورت حرفه ای کارشان را آغاز کنند؛ سوژه ای که جای تهی آن در فضای رسانه ای امروز بشدت احساس می گردد. در حقیقت میتوان اظهار کرد یکی از عللی که روزنامه نگاری دیگر موفق نیست و مردم بیننده روزنامه ها نیستند، این است که دیگر با روزنامه نگاران جوان کار نمی توان.»

«»«متاسفانه الان برای تعلیم روزنامه نگارانی که به رسانه ها معرفی می شوند، وقت چندانی صرفی نمی توان. این در حالی است که هر رسانه ای باید محلی برای تعلیم داشته باشد تا ایرادهای روزنامه نگاران جوان و تازه کار از همان مراحل خستین رفع گردد.»

حضور مینو بدیعی در جمع خبرنگاران ایسنا

گفت و گو های تلفنی با آیت الله خامنه ای

»بدیعی که اعتقاد دارد فضای روزنامه نگاری امروز اصلا با گذشته قابل قیاس نیست، این تفاوت ها را تنها به روزنامه نگاران ارجاع نمی دهد و پاسخگو نبودن مسؤولان و سیاسی و غیرحرفه ای بودن مدیران مسوول رسانه ها را هم از دیگر علل با اهمیت تحولات فضای رسانه ای عنوان می کند.   

   او در توضیح پاسخگو نبودن مدیران امروز به سراغ خاطرات خود در سال های نخست انقلاب می رود و می گوید: وقتی که هنوز آیت الله خامنه ای رییس جمهور نشده بودند و از اعضای رتبه بالای حزب جمهوری اسلامی بودند، با وی گفت و گو های زیادی انجام می دادم. هنوز هم دفترچه ای از آن دوران دارم که شماره مستقیم آقای خامنه ای را در آن یادداشت کرده بودم و برای مباحث متفاوت با وی ارتباط می گرفتم. آقای خامنه ای هم خیلی با احترام جواب می دادند و حافظه بسیار قوی هم داشتند؛ اتفاقا تا همین چند سال پیش هم من را به عنوان خبرنگار «کیهان» که با وی ارتباط می گرفتم به یاد داشتند و حتی چند سال پیش هم از سوی دفترشان برای شرکت در مراسم روز زن دعوت گردیدم. 

 این روزنامه نگار قدیمی یادآور می گردد: آقای خامنه ای بسیار فرد باسوادی بودند و من هم برای تصریح مفاهیم با اهمیت در نگاه حزب جمهوری اسلامی و شعارهایی که آن زمان داده می گردید، با وی گفت و گو می کردم. حتی یادم است که یک بار تلفنی در حال گفت و گو بودیم که صدای اذان شنیده گردید و وی اظهار کردند که خانم بدیعی اذن بدهید من برای نماز بروم و بعد خودم با شما ارتباط می گیرم. واقعا هم نیم ساعت بعد خودشان ارتباط برقرار کردند و گفت و گو را دنبال کردند.

نشست های هفتگی شهید بهشتی با خبرنگاران

بدیعی علاوه بر این در ادامه گفت وگو های خود به گفت و گو های مطبوعاتی شهید بهشتی در سال های نخست پس از انقلاب اشاره می کند و می گوید: اوایل انقلاب آقای بهشتی به عنوان رییس قوه قضاییه هر هفته گفت و گو مطبوعاتی برگزار می کرد. همه خبرنگاران از بی بی سی و رادیو آلمان گرفته تا خبرنگاران داخلی در این نشست خبری شرکت می کردند و می توانستند هر سوالی که قصد دارند بپرسند. آقای بهشتی هم که به زبان های آلمانی، انگلیسی و عربی مسلط بودند، به تمام پرسش ها خبرنگاران با سیطره کامل جواب می دادند.

او با بیان اینکه «به طور کلی در دهه شصت پرسشگری از مدیران بسیار راحت بود»، ادامه می دهد: نه فقط اوایل دهه شصت لکن اواخر آن و در دوره نخست وزیری آقای موسوی هم خبرنگاران برای سوال پرسیدن بسیار آزاد بودند. البته آقای موسوی خودشان فراوان اهل گفت و گو نبود و زیادتر خانم رهنورد به عنوان کارشناس گفت و گو می کردند که من هم گفت و گو های زیادی با او داشتم. 

 بدیعی با اعتقاد بر اینکه خبرنگار شخصیتی مستقل، وجدان آگاه جامعه و نماینده مردم است، خودباختگی دربرابر یک مسئول را بزرگترین مصیبت برای یک خبرنگار می داند و می گوید: من در طور دوره خبرنگاری ام با مسئولان زیادی گفت و گو کردم. یادم است وقتی که آقای ولایتی، وزیر امور خارجه بود، من با وی گفت و گو های زیادی داشتم. اما الان برای اظهار کرد وگو با یک مسئول رتبه پایین هم باید از پیش وقت گرفته گردد!

عکسی از یکی از نشست های خبری شهید بهشتی

پذیرش پشت میز نشینی؛ آفت رسانه های امروز

اما الان برای اظهار کرد وگو با یک مسئول رتبه پایین هم باید از پیش وقت گرفته گردد!بدیعی با بیان اینکه «به طور کلی فضای کار روزنامه نگاری تغییر کرده است»، می گوید: وقتی که وارد تحریریه «کیهان» گردیدم، روش کار به این صورت بود که همه باید برای تهیه خبر بیرون می رفتند و حتی من هم که در سرویس گزارش کار می کردم، حق پشت میزنشینی نداشتم. مکررا بر این مبحث تاکید شده است که یکی از مشکلات کلیدی امروز روزنامه نگاری، پشت سامانه نشستن و فقط سرچ کردن است. درحالی که یکی از با اهمیت ترین اقدامات ما این بود که روزانه به حوزه هایمان سر بزنیم و خبر مخصوص دارا باشیم و باید از زیر سنگ هم که شده بود، خبر پیدا می کردیم؛ مثل امروز نبود که خبرهای خبرگزاری های متفاوت را به عنوان گزارش با هم مخلوط کنیم و مرجع را هم ذکر نکنیم!

درحالی که یکی از با اهمیت ترین اقدامات ما این بود که روزانه به حوزه هایمان سر بزنیم و خبر مخصوص دارا باشیم و باید از زیر سنگ هم که شده بود، خبر پیدا می کردیم؛ مثل امروز نبود که خبرهای خبرگزاری های متفاوت را به عنوان گزارش با هم مخلوط کنیم و مرجع را هم ذکر نکنیم!او ادامه می دهد: ما نیز در سرویس گزارش به همین صورت کار می کردیم؛ باید برای تهیه گزارش به هر جایی می رفتیم. به ما یاد داده بودند که گزارشگر باید محقق و محقق باشد، بتواند آمارهای دقیق به دست بیاورد و گفت و گو های عمقی و چالشی بگیرد. به همین دلیل هم از آنجا که کار گزارش نویسی سخت بود کمتر زنان در این سرویس کار می کردند.

این روزنامه نگار پیشکسوت یادآور می گردد: البته پس از انقلاب سرویس گزارش به طور جدی تر با دبیری آقای فرقانی آغاز به کار کرد. عده ای از روزنامه نگاران قدیمی پاک سازی شده بود و تعداد اندکی از قدیمی ها باقی مانده بودند که در این میان آقای فرقانی دبیر سرویس گزارش گردید و من هم معاون او بودم. کلا روزنامه «کیهان» در آن دوره به صورت شورای سردبیری اداره می گردید و آقایان مبشری، شمس الواعظین، خانیکی، رخ صفت، عطریان فر و … من جمله سردبیران پس از انقلاب روزنامه، در زمان مدیریت آقای خاتمی بودند.

وقتی که بانوان به نیروی کار ارزان روزنامه ها تبدیل گردیدند

بدیعی می گوید: برخلاف امروز، پیش و اوایل انقلاب سردبیر و دبیر شدن اصلا کار آسانی نبود! از دهه هفتاد که درهای روزنامه ها باز گردید و اغلب رسانه ها، شاخصه های مشخصی برای جذب خبرنگاران نداشتند و کسانی امتیاز روزنامه ها را گرفتند که پیشینه رسانه ای بسیار اندکی داشتند یا اصلا نداشتند، تعداد زیادی خبرنگار وارد فضای رسانه ای کشور گردید.

او با اشاره به حضور چشمگیر خبرنگاران زن در دهه هفتاد، ادامه می دهد: از اوایل دهه هفتاد که اقبال زنان به شغل خبرنگاری و روزنامه فراوان گردید، نقش زنان هم در فضای رسانه ای کشور تغییر پیدا نمود؛ در این دوره مدیران رسانه ها به زنان زیادتر با نگاه نیروی کار ارزان نگاه می کردند و در زیادی مواقع حتی قرارداد هم نمی بستند، دیگر چه برسد به بیمه! روزنامه های پرطمطراق دوران اصلاحات که خیلی هم صدا کرده بودند و آخر هم توقیف گردیدند، اغلب به همین شیوه کار می کردند و از نیروهای کار خانم به عنوان نیروهای ارزان سوءاستفاده می کردند. از سویی هم کسی نبود که از آنان پشتیبانی کند؛ انجمن صنفی روزنامه نگاران هم در این دوره آنقدر کار سیاسی کرد که آخر بسته گردید. این در حالی است که در دوره ما هدف کلیدی سندیکای روزنامه نگاران فارغ از نگاه ها و فعالیت های سیاسی رسیدگی به روزنامه نگاران و شرایط کاری و رفاهی آنان بود.

کار روزنامه نگاری به این سمت جلو رفته بود که اشخاص سیاسی که هیچ سررشته ای از رسانه نداشتند، با نیروهایی که حتی حقوقشان را هم نمی دادند، دفتر روزنامه زدند. ما وقتی که به عنوان کارآموز در «کیهان» کار می کردیم هم ماهی ۳۰۰ تومان حقوق می گرفتیم، اما سال ها بعد و از دهه هفتاد به بعد حتی به نیروهای ثابت هم حقوق داده نمی گردید.

۱۰ شماره گزارش برای افزایش شهریه های دانشگاه آزاد

بدیعی یکی از با اهمیت ترین مشکلات زیادی از رسانه های امروز را غیرحرفه ای و سیاسی بودن مدیران مسؤول می داند و می گوید: تقصیر مدیران مسؤول و سردبیرانی است که خواهشمند یارانه شده اند و بابت پول اندک و امکاناتی که دریافت می کنند، خبرنگار را در جامعه و میان مردم و مسؤولان بی اعتبار کنند.

او می افزاید: قبل تر شأن روزنامه نگاران در جامعه بسیار بالا بود. قبل از انقلاب، دولت هویدا واقعا از روزنامه نگاران می ترسید و این اثرگذاری حتی تا اواخر دهه شصت هم ادامه داشت. یادم است دهه شصت، ما در روزنامه «کیهان» در ۱۰ شماره در مورد مسائل دانشگاه آزاد مشابه گران کردن شهریه ها و مورد ها دیگر گزارش های مفصلی تهیه کرده بودیم. هدف کلیدی من این بود که پس از انتشار این گزارش ها و طرح انتقادات، با عبدالله جاسبی (مدیر اسبق دانشگاه آزاد اسلامی) گفت و گو کنم.

این روزنامه نگار قدیمی ادامه می دهد: پس از انتشار این گزارش ها، یک روز از دفتر آقای جاسبی ارتباط برقرار کردند و اظهار کردند اکنون که شما اینقدر پیگیر گفت و گو هستید، آقای دکتر جاسبی گفت و گو مطبوعاتی دارند، قصد دارند در مورد فعالیت های دانشگاه آزاد گفت و گو کنند و شما هم توان دارید بیایید، ولی اظهار کردم نمی آیم! چون گفت و گو مخصوص قصد داشتم و در پی جواب انتقادهایی بودم که در گزارش ها به آنان اشاره کرده بودم و شرکت در گفت و گو مطبوعاتی برایم سودی نداشت.

او می گوید: البته جالب است بدانید که روزنامه هم من را در این تصمیم پشتیبانی کرد. به صورت کلی آن زمان رسانه پشت خبرنگار می ایستاد و از او پشتیبانی می کردند. اما از دهه شصت به بعد جایگاه روزنامه نگار در جامعه تغییر پیدا نمود و شأن روزنامه نگاران پایین آمد.

از چه زمانی حضور بانوان در تحریریه ها زیادتر گردید؟

بدیعی دیگربار به سراغ خاطرات «کیهان» در سال های قبل از انقلاب می رود و می گوید: باید قطعا از دو نفر که تاثیر زیادی در روزنامه نگاری پیشرفته ایرانی داشته اند یاد کنم؛ اول دکتر عباس مسعودی، پایه گذار روزنامه «اطلاعات» که از سال ۱۳۰۴ روزنامه نگاری پیشرفته را در ایران راه اندازی نمود و پس از آن دکتر مصباح زاده، پایه گذار روزنامه «کیهان» که سال ۱۳۲۱، ۲۰۰ هزار تومان از محمدرضا پهلوی گرفت و نخستین مؤسسه مطبوعاتی را در ایران راه اندازی نمود. مصباح زاده دکترای روزنامه نگاری و حقوق داشت و اعتقاد داشت که باید نسل جوان تعلیم دیده به مطبوعات ملحق شوند.

این روزنامه نگار ادامه می دهد: در حقیقت میتوان اظهار کرد از سال ۱۳۲۱ تا ۱۳۴۶ که مؤسسه عالی مطبوعات ایجاد گردید، حضور زنان در تحریریه کمرنگ بود ولی از سال ۴۶ با ایجاد مؤسسه مطبوعاتی و پشتیبانی افرادی مثل مصباح زاده، تعداد اعضای خانم تحریریه ها افزایش پیدا نمود و به شکلی بود که وقتی من در سال ۵۲ وارد تحریریه «کیهان» گردیدم، خانم های زیادی در تحریریه حضور داشتند؛ مرحوم ثریا صدردانش یکی از روزنامه نگاران معروف آن دوره بود که برایم حکم استادی داشت. او مسوول دو صفحه خانواده و زن در «کیهان» بود که با افکار روز تولید محتوا می کرد. خانم صدردانش نمونه یکم خانم موفق و پیشرفته بود و از اینکه اطلاعات و دانش خود را در اختیار تازه واردها بگذارد هیچ ترسی نداشت.

حضور برابر بانوان در فعالیت های سیاسی و اجتماعی از زمان مشروطیت

او در ادامه این بخش از گفت وگو های خود به نقش بانوان ایرانی در حرفه روزنامه نگاری اشاره می کند و با مروری بر تاریخچه بانوان ایرانی که در طول تاریخ پا به عرصه روزنامه نگاری گذاشتند، می گوید: میتوان از خانم مریم عمید سمنانی به عنوان یکی از بانوان روزنامه نگار معروف یاد نمود. اینکه خانمی بیشتر از ۱۰۰ سال پیش وارد این حرفه گردد، نشان دهنده کوشش و حتی ایثارگری اوست.

بدیعی با بیان اینکه «خانم ها در طول ۱۸۰ سال تاریخ روزنامه نگاری در کشور، فعال بوده اند»، یادآور می گردد: به صورت کلی پیشینه کلیدی فعالیت روزنامه نگاران زن در ایران به جنبش مشروطیت برمی گردد که برابر و همپای آقایان روزنامه نگار فعالیت می کردند. امکان دارد در دوره هایی این حضور با تنگنا هایی همراه بوده باشد، اما از نظر کیفی شرایط خوبی داشته است.

او ادامه می دهد: نمی خواهم فمینیستی سخن بزنم، اما حضور بانوان در عرصه روزنامه نگاری در تاریخ ایران آنچنان که باید مطرح نگردیده است و حتی گاهی گمان می گردد که به عنوان مثال در دوران مشروطیت اصلا روزنامه نگاران خانم وجود نداشتند؛ این درحالی است که در دوره های متفاوت بانوان روزنامه نگار فعالیت و حتی همپای مردان مقابله هم می کردند، ولی در سایه حضور پررنگ مردان آن طور که باید دیده نمی گردیدند؛ این در حالی است که بانوان کنار مردان پرچم مقابله بر علیه استبداد را بر دوش داشتند و برای آزادی مقابله می کردند و از آنجا که یکی از با اهمیت ترین راه های رسیدن به آزادی، مطبوعات بود، به مرور زمان حضور بانوان در این عرصه نیز زیادتر گردید.

بدیعی در مورد علل این مبحث نیز توضیح می دهد: دلیل، جامعه مردسالار و حضور سلطه گرانه سنت بوده است. جامعه متعصب آن زمان حضور بانوان در فعالیت های اجتماعی و سیاسی را برنمی تابید و حتی هنوز هم علی رغم اینکه حضور بانوان روزنامه نگار زیادتر و پررنگ تر شده است، اما زیادی از بانوان روزنامه نگار با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم می کنند.

تحریریه روزنامه «کیهان» اوایل دهه ۷۰ . مینو بدیعی (نشسته در سمت راست)

انتهای پیام

منبع:
اشتراک گذاری

ارسال نظر

گرم طلا
گرم طلا2,800,000-700,00080%
مثقال طلا2,800,000-700,00080%
تمام سکه طرح قدیم2,800,000-700,00080%
تمام سکه بهار آزادی2,800,000-700,00080%
سکه نیم بهار آزادی2,800,000-700,00080%
سکه ربع بهار آزادی2,800,000-700,00080%
دلار آمریکا
شاخص بازار بورس